رهبرى هيصم بن عبد المجيد بود كه اين قيام واكنشى در برابر ستم‌ها و سنگ‌دلىهاى حماد بربرى ، والى آن منطقه بود . « 1 » در دوره مأمون هم ناآرامىها و اغتشاش‌هايى در يمن به وقوع پيوست كه اين آشفتگىها زمينه بروز نهضت‌هاى شيعى سرزمين يمن را فراهم كرد . مأمون ، يزيد بن جرير را به حكومت يمن فرستاد « 2 » و وى سياست ظالمانه و سخت‌گيرانه‌اى نسبت به بيشتر اهالى يمن ، بخصوص ايرانيان ، به كار بست . « 3 » اين ايرانيان از زمان استيلاى ايران بر سرزمين يمن و از دوران پيش از اسلام ، به اين سرزمين آمده بودند . « 4 » مأمون در نصب و عزل واليان عباسى يمن زياده‌روى كرد و همين امر باعث شدت يافتن اغتشاش‌هاى آن منطقه شد . « 5 » قيام ابراهيم بن موسى كاظم در سال 200 ق سرزمين يمن شاهد نهضتى شيعى به سركردگى ابراهيم ، فرزند امام موسى كاظم عليه السّلام بود . اين قيام با قيام محمد بن ابراهيم بن طباطبا و ابو السرايا در كوفه ، كه بحث آن گذشت ، هم‌زمان بود . ابراهيم بن موسى همراه عده‌اى از نزديكان خود براى تسلط بر يمن ، از مكه به راه افتاد . در اين زمان ، والى يمن ، اسحاق بن موسى عباسى بود . وى با آن‌كه به خاندان عباس متمايل و منسوب بود ، اما جانب سلامت را اختيار كرد و ترجيح داد كه

--> ( 1 ) . يحيى بن الحسين بن القاسم بن محمد ، أنباء ابناء الزمن فى تاريخ اليمن ، خطى ، ص 20 / عبد الرحمن بن على بن الدبيع ، قرة العيون فى اخبار اليمن الميمون ، خطى ، ص 10 . اين كتاب اخيرا چاپ شده است . ( مترجم ) ( 2 ) . او يزيد بن جرير بن يزيد بن خالد بن عبد اللّه قسرى است . يحيى بن حسين ، غاية الامانى فى اخبار القطر اليمانى ، خطى ، ص 19 - أ . ( 3 ) . عبد الرحمن بن على بن الدبيع ، بغية المستفيد فى اخبار زبيد ، خطى ، ص 10 . ( 4 ) . يحيى بن الحسين بن القائم بن محمد ، غاية الامانى فى اخبار القطر اليمانى ، ص 19 - أ . ( 5 ) . مأمون بعد از عزل يزيد بن جرير ، عمر بن ابراهيم بن راقد را در سال 195 ق به حكومت يمن فرستاد كه يك سال حكومت كرد . بعد از آن ، مأمون شخص ديگرى را در سال 196 ق والى يمن كرد كه بيش از چند هفته حكومت نكرد . مأمون در همين سال ، اسحاق بن موسى عباسى را ولايت يمن بخشيد كه تا سال 198 ق حكومت كرد ( عبد الرحمن بن على بن الدبيع ، بغية المستفيد فى اخبار زبيد ، خطى ، ص 11 / واسعى ، فرجة الهموم و الحزن فى حوادث و تاريخ اليمن ، ص 149 )